+7(41151)29-233
Пн - Сб с 8:00 до 19:00
Саха /Якутия/ Респ, Чурапчинский у, с.Мындагай, ул.Ленина, д.11
Новости
Добро пожаловать на наш сайт!

Новости

 

          2018 сыл улууспутугар О5о уонна ыччат дьо5урун сайыннарыы сылынан биллэриллибитэ. Ол чэрчитинэн улууска чемпионат ыытылла турар. Сэтинньи 21 күнүгэр Үөрэх управлениетын , «Үөрүү” оҕо сайдар киинин, улуустааҕы культура управлениетын специалистара кэлэн, оҕолорбут талааннарын, дьоҕурдарын көрөн-истэн, сыаналаан бардылар. Ыалдьыттар “ Ымыы” оҕо сайдар киинин уонна Амма орто оскуолатын оҕолорун хомуур-кэнсиэрдэригэр сырыттылар, иистэнэр, уһанар,уруһуйдуур сатабылларын, спорка дьоҕурдарын көрдүлэр. Чемпионат түмүгэр бастыҥ ырыаһытын иһин Алина Диодорова, чаҕылхай үҥкүүтүн иһин Влада Дьячковская, хомоҕой хоьоонун иһин Күннэй Попова гала кэнсиэргэ кыттар путевка ыллылар. Бииргэ төрөөбүттэр София, Евгения, Дамир Николаевтар уус-уран оҥоһукка, Роза Игнатьева иискэ, Алеша Романов уруһуйга талааннарын улууска көрдөрүөхтэрэ. Спорт өттүгэр Галя Сергеева ыараханы көтөҕүүгэ, Айдын Петров, Кристина Герасимова, Эрхан Новгородов скакалкаҕа сатабылларын киэҥ көрөөччүгэ таһаарыахтара. Чемпионакка уопсайа биэс уонтан тахса оҕо кытынна, дьоҕурун көрдөрдө.

 

         Олоҥхо-саха улуу айымньыта, духуобунай баайбыт муҥутуур чыпчаала. 2006 сыллаахтан  ыла сэтинньи ыйа олоҥхо ыйынан биллэриллибитэ. Ол сиэринэн сэтинньи 27күнүгэр оскуолабытыгар бу үтүө датаны бэлиэтээн аастыбыт. Олоҥхо күнэ Сергей Васильев “Эрчимэн Бэргэн” олоҥхотуттан быһа тардыыны алтыс кылаас үөрэнээччилэрэ толорууларыттан саҕаланна. Салгыы оскуолабыт библиотекара А.Е.Эрматова олоҥхо киэҥ киэлитин туһунан оҕолорго кэпсээтэ. Бэһис кылаас үөрэнээччилэрэ Дьөһөгөй оҕотун ойуулуур чабырҕаҕы хамсанан-имсэнэн ааҕан иһитиннэрдилэр. Нэһилиэкпит библиотекара Т.И.Егорова улуу айымньы тула викторина ыытта, минньигэс бирииһинэн күндүлээтэ. Тэрээһин оһуохайынан түмүктэннэ. Бу күн устата оҕолор, учууталлар бары сахалыы таҥнан кэлэн, төрүт аспытын амсайан, саха буолан сайбастыбыт, киһи буолан килбэстибит.

 

Улууспут киинигэр Чурапчыга Тыа хаһаайыстыбатын күнүн киэҥник бэлиэтээтибит. Бу дьоро күн аграоскуолабыт “Эйг”э ОСХПК специалиһа В.М.Дьячковскай Тыа хаһаайыстыбатын Туйгунун үрдүк аатын ылла.

15.04.2018
Уол о5о а5атынаан
15.04.2018

 

           Уол оҕо аҕатынаан нэдиэлэ чэрчитиниэн муус устар 13 күнүгэр оскуолабытыгар С.С.Абрамов «Булчут ыыра” авторскай программатынан орто уонна улахан сүһүөх кылаас уолаттарын айылҕаҕа, булка сыһыарар үтүө үгэс буолбут дьаһал ыытылынна. 5-10 кылаас уолаттара “Булчут ыырын” маршрутунан сылдьан, өбүгэбит үгэһин салгыы үөрэттилэр.

Десаҥҥа 14 үөрэнээччи кытынна.

Оҕолорго бастаан П.К. Попов саха ох саатын чаастарын билиһиннэрдэ , хайдах ытары үөрэттэ. Хас биирдии уол ытан көрдө. Салгыы төрөппүт И.И.Кожуров  аныгы булт көлөтүн, Бураны, ыытарга үөрэттэ. Хас биирдии уол ыытан боруобалаан көрөн үөрдэ-көттө. А.Е. Кожуров аты хайдах көлүйэри көрдөрдө, хатааһылатта.

Биир сонун түһүмэх муус аннынан балыктыыры үөрэтии буолла. К.К.Попов ойбон алларан, күөгүнэн балыктыыр ньыманы үөрэттэ. Балык булдун араас тэрилин билиһиннэрдэ. Оҕолор өссө аныгы техниканан, уу аннын көрдөрөр камеранан, Амма эбэбит киэҥ киэлитин көрөн сөхтүлэр-махтайдылар. Уста сылдьар балыктары кытары көрөн үөрдүлэр. Сергей Сергеевич булт сиэрин-туомун өйдөттө, үс кут харысхал бэлиэтин бэлэхтээтэ.  Уол оҕону иитэр, төрүт үгэскэ сыһыарар сыаллаах күн көдьүүстээхтик буолан ааста. Былырыын маннык дьаһалга улууспут оҕолоро кэлэн кыттан, сэргээн барбыттара. Быйыл транспорт табыллыбакка, кыайан кэлбэтэхтэрэ хомолтолоох.

 

Нэдиэлэ устата алын кылаас уолаттарыгар “Мин улааттахпына хайдах аҕа буолуом этэй?” диэн ис хоһоонноох уруһуй күрэҕэ буолла. Уопсайа 15 оҕо кытынна. 1 миэстэни 2 кылаас үөрэнээччитэ Дамир Николаев ылла. Орто уонна улахан сүһүөх уолаттарыгар “Мин хайдах аҕа буолуом этэй?” диэн тиэмэҕэ өйтен суруйуу  күрэҕэ ыытылынна. Уопсайа – 13 оҕо кытынна. 1 миэстэни Мирослав Сазонов  9 кылаас үөрэнээччитэ буолла.

Муус устар 14 күнүгэр орто сүһүөх кылаастарга «Уол аҕатынаан” спортивнай күрэхтэһии тэрилиннэ. Күрэхтэһиини физкультура учууталлара В.Н.Кожуров, И.И.Исаков иилээн-саҕалаан ыыттылар. Кылаас аайыттан уоллаах аҕа кытынна. Булка сыһыаннаах боппуруостарга эппиэттээтилэр, саа хомуйуутугар, ыһыытыгар, эстафетаҕа илин-кэлин түһүстүлэр. Түмүккэ үһүс миэстэни 6 кылаастан Кожуровтар, иккис миэстэни Сидоровтар уонна бастакы миэстэни 5-с кылаастан Абрамовтар ханыылара ыллылар.Оскуолабыт оло5ор куруук көхтөөхтүк кыттар аҕаларбытыгар махталбытын этэбит.

Муус устар 13 күнүгэр Чурапчыга оҕо библиотекатыгар улуустааҕы библиотечнай олимпиада ыытылынна. Манна нэһилиэктэртэн  кинигэ ааҕыытын өрө туппут отучча оҕо кэлэн билиилэрин тургутустулар. Биһиги оскуолаттан «Мин сөбүлүүр кинигэм” өйтөн суруйуу кыайыылааҕа Лиана Егорова кыттан, 5-6 кылаастарга маҥнайгы миэстэни ылла. Бу күн үөрэнээччилэр икки ардыларынааҕы улуустааҕы хайыһар күрэхтэһиитигэр Е.Н.Павлова тренердээх хайыһардьыттарбыт бөлөхтөрө эмиэ ситиһиилээхтик кытыннылар. 4-с кылаас үөрэнээччилэрэ Павлов Харитон иккис, Сандаара Фомина бастакы, «Лыжня России” күрэхтэһиигэ Харитоннаах Сандаара бастакы, Туйаарыма Кожурова иккис миэстэни ыллылар. Улуустааҕы уус-уран оҥоһук быыстапкатыгар баайыыга Ильина Маша иккис, Галя Ефимова бастакы, гильяшированиеҕа Аня Иннокентьева, Оля Кугдарова иккис миэстэни ыллылар.Математика, нуучча тылын предметтэригэр ыытыллыбыт дьиэ кэргэн олимпиадатыгар Миша, Сергей Сергеевич Абрамовтар математикаҕа бастакы, Галя, Анна Михайловна Сергеевтэр икки предмеккэ кыайыылаах аатын ситистилэр. С.С.Абрамов ОБЖ предметин учууталларын семинарыгар кытынна. Маны сэргэ Сапсан байыаннай-патриотическай кулууп оҕолоро байыаннай эстафетаҕа улууска иккис миэстэ буоллулар. Ум, красота, грация күрэхтэһиигэ биһиги кыыспыт Арина Павлуцкая Мисс-Талант үрдүк аатын ылла.  Үҥкүү этэр эдэр саас республикатааҕы үҥкүү куонкуруһугар кыргыттарбыт Чукотскай үҥкүүнэн лауреат буолан кэллилэр. 

 

 

“Сапсаннар” на5араадаларын туттулар.

 

“Туймаада Лизинтэн” уйгуну уhансар сана көлө

Муус устар 16 күнэ. Сайаҕас сааскы күн үлэттэн дьолу булбут дьоруой Р.И.Константинов аатынан Амма орто оскуолатыгар ураты күн үүннэ. Оскуолабыт иннигэр үлэбит тахсыылаах буоларыгар хараҕы үөрдэ толорон, сабыс-саҥа тимир көлөлөр кэчигирэһэн турдулар. Бу- агро хайысхабытынан оҕуруот үлэтин түмүгэр кэлбит  сыыдам сырыылаах саҥа “УАЗ” массыынабыт уонна сабыс-саҥа трактор кэлбитин бэлиэтиир дьоро түгэммит. Быһааран эттэххэ,үөрэнээччилэрбит, учууталларбыт, «Эйгэ” ОСХПК-быт үлэһиттэрин – бүтүн коллектив  сыралаах үлэтин түмүгэр быйыл саҥа массыыналанныбыт. Ону  тэҥэ бу күннэргэ “Туймаада Лизинг” өҥөтүнэн саҥа Беларусь-82.1 тыраахтар атыылаһан аҕаллыбыт. Көлөлөрбүт үйэлээх буоллунар диэн алаадьылаан, саламааттаан сыт таһааран көрүстүбүт. Д.Н.Луковцев алгыс этэн, баҕа санаа бастыҥын анаата. Дьоро чааска Саҥа техниканан хааччыллыбыт үөрүүбүтүн мэктиэлээн, суоппарбытыгар Ф.Г.Артемьевка, тракториспытыгар  С.Н.Кулешовка хаһаайынныы сыһыаннаһан, үлэбитигэр-хамнаспытыгар ситиһиини, кыайыыны-хотууну аҕаллыннар диэн эҕэрдэбитин эттибит. Сааскы күммүт чаҕылыччы тыган, оҕо аймах үөрүүлээх күйгүөрүнэн туолан, дьоро чаас дьон-сэргэ сүргэтин көтөхтө, уеруу улускэнэ буолла. Көлөбүт уйгуну-быйаҥы оҥорсор сир үлэтигэр төһүү күүс буолуо диэн эрэллээх ыһыы үлэтин саҥалыы тыынынан саҕалыахпыт турдаҕа.

 Техникаларбытын ыларбытыгар күүс-көмө буолбут улууспут баһылыгар А.Т.Ноговицыҥҥа, биир дойдулаахпыт тыа хаһаайыстыбатын, ас-үөл промышленноһын министрин солбуйааччытыгар Н.И.Петровка, “Туймаада Лизинг”салайааччыларыгар П.А.Федоровка уонна Д.А.Громовка сааскы былдьаhыктаах кэмнэри ейдеен, тракторы θр кэтэhиннэрбэккэ, суhаллык тута анаабыттарыгар барҕа махталбытын тиэрдэбит.

«Арылы” пресс.

 

  

Оскуолабытыгар кылаастарынан тереппут кыттыылаах араас оонньуулар, курэхтэhиилэр, кылаас чаастара о.д.а буолуталаатылар. Тереппуттэрбит кэлэн о5олорго олус бииртэн биир интэриэhинэй дьаhаллары ыыттылар. Бэьис кылаастарга “Умники и умницы” , 8 кылаастарга Л.Е.Ильина маастар кылааьа, сэттистэргэ кердеех эстафета, алтыстарга байыаннай курэх, тохсустарга С.Н.Флегонтов вождение5а маастар кылаас кердербуттэрэ о5олорго туhалаах буолбута чахчы.

 

 

28.11.2017

            Сэтинньи 24 күнүгэр

Н.И.Протодьяконов 80 сыллаах үбүлүөйүнэн үгэс буолбут  «Олоҥхо оҕолоро айылҕа харыстабылыгар» НПК буола турар. Ааҕыылар региональнай таһымнаахтар. «Агротуризм», «Экология села», «Бизнес проектирование», «Н. И. Протодьяконов олоҕо, айар үлэтэ» секцияларынан ыытылынна. Учууталларга анаан «Научно-исследовательская деятельность обучающихся» секция үлэлээтэ. Маны таһынан алын сүһүөх кылаас үөрэнээччилэрэ «Айылҕа– мин дьиэм» тылынан сурунаал күрэхтэһиитигэр кытыннылар. Николай Иннокентьевич уруһуйдуурун быһыытынан «Как прекрасен этот мир» уруһуйконкурса ыытылынна. Ааҕыыларга ЯНИИСХ научнай сотруднига М.П. Сидорова, улуустааҕы география учууталларын МХ салайааччылара Л.С.Макарова , А.З. Семенова, Дирин орто оскуолатын учуутала И.К.Васильева,  улуустаагы үөрэх управлениятыттан уопсай отдел специалиһа Д.А.Илларионов, Төлөй оскуолатын менеджерэ .А.Смирников, Николай Иннокентьевич коллегалара Петров В.Н., И.И.Сивцев, Н.Н.Кожурова, Хадаар оскуолатыттан С.Р. Никонова, МКУУО специалиһа Н.К. Пермяков, А.Н.Платонова, Чурапчы орто оскуолатыттан  С.А.Саввина, Карпова Е.К., Амма орто оскуолатыттан М.И.Николаева, Л.Д. Спиридонова, Фомина М.С., Борисова О.М. кспертнэй комиссияҕа киирэн сыаналаатылар.

Научнай ааҕыыларга С.А.Новгородов аатынан Чурапчы орто оскуолатыттан , Хадаар, Дирин, Төлей, Сылан, Амма, И.М.Павлов аатынан Чурапчы орто оскуолаларыттан  барыта 112 үөрэнээччи кытынна. Учууталлар ааҕыыларыгар 16 дакылаат аа5ылынна. НПК кыайыылааҕынан , Н.И.Протодьяконов аатынан Лауреат үрдүк аатын Амма орто оскуолатын 8 кылааһын үөрэнээччитэ Кулешова Юля  «Определение качества воды и растительного, животного мира озера «Ойбон күөл» дакылаатынан ылла. (салайааччы Фомин Е.Н.). 

 Уруһуй конкурсугар оҕолор Николай Иннокентьевич айбыт хоһоонунан уруһуйдаан холостулар. Үөрэнээччилэр оҥорбут оҥоһуктарын быыстапката, «Назад в СССР» экспозиция, фотогалерея тардылынна. Бу күн оскуолабытыгар «Школьное лесничество» туттарылынна. Протодьяконов ааҕыылара быйыл үрдүк таһымҥа ааста.

 

                         Араскыга” күнтыгар

Сайын ахсын оҕолор араас лааҕырдарга сынньаналлар. Ким соҕуруу Сочига, Анапаҕа, тас дойдуларга.  Оттон мин тыаҕа эбээлээхпэр, Чурапчы Мындаҕаайытыгар тахсарбын туохтааҕар да ордоробун. Төрөөбүт дойдубар улэ геройа Р.И.Константинов аатынан Амма орто оскуолатын иһинэн үлэлиир «Араскы” лааҕырбын туохха да биэрбэппин. Бу лааҕырга номнуо үһүс сылбын сылдьабын. Оҕуруот көрөрбүт таһынан ыллыырга, үҥкүүлүүргэ, музыкальнай инструменнарга оонньуурга үөрэнэбит. Өссө “Арылы” диэн хаһыат таһаарабат. Салайааччыбыт СР култууратын туйгуна В.Н.Романова-Чыскыырай барыбытын олус кыһанан музыка, ырыа кэрэ эйгэтигэр үөрэтэр.  Сайын аайы дойдутугар кэлэн,” Араскы” үһүс сезонугар үлэлиир. Киниэхэ үөрэнэр о5олор элбээн иһэбит. Мин дьон иннигэр тахсан соҕотоҕун ыллыыры, тупсаҕайдык хамсанары сатыыр буоллум. Ол иннинэ дьоҥҥо ыллыырбын кыбыстар этим.

Быйыл лааҕырбыт өссө тупсубут. Сабыс-саҥа балаҕаҥҥа кыргыттар хомуска, уолаттар күпсүүргэ дьарыктанныбыт, нэһилиэк, Сахабыт сирин  историятын үөрэттибит. Александра Николаевна Васильева хаьыат таһаарарга, хоһоон ааҕарга, фотоаппаратынан, видеокамеранан таба туттарга уһуйда. Уолаттар хаһыат таҥары ордордулар. Художественнай училище устудьуона Людмила Эдуардовна уруһуйга дьарыктаата. Онон бары искусство эйгэтин билистибит. Сезоммут түмүгэр “Араскыга күн тыгар” диэн музыкальнай спектакль туруордубут. Кулуупка зал иһэ толору дьоммут кэлэн көрөн астынан барда. Солун, дьиҥнээх профессиональнай көстүү диэн хайҕаатылар.

Ити курдук Араскыга кэлэн, биир коллектив буолан, үлэлииргэ бириэмэни туһалаахтык атаарарга   үөрэнэбит. Улуус, Сахабыт сирин араас муннугуттан кэлэр оҕолордуун билсэбит, бодоруһабыт. Лааҕырга бииргэ сылдьыбыт оҕолорбун куруук күндүтүк саныам. Эһиил эмиэ манна кэлиэм, үүнэ-сайда, сатабылбын элбэтэ. Аны 10 да сылынан Мында5аайыга эргиллэн кэллэхпинэ лаа5ырым өссө сайдан, тупсан тоһуйдун, оҕо сааһым үтүө күннэрин саната.

 

Кира Ноева. 5 кылаас үөрэнээччитэ.

Саха гимназията. 

 

  

Саҥа үөрэх дьылын көрсө.

Күннээх ичигэс сайын ааһан,

Көмүс күһүн тиийэн кэллэ,

Алтан чуорааммыт чугдаарда,

Оскуолаҕа ыҥырда!

Билии-көрүү суолугар

Аһылынна киэҥ аан!

Балаҕан ыйын бастакы күнэ... Алтан чуораан, сибэкки... Омун-төлөн оҕолор өссө биир үрдэли атыллаан, үөрэхпит кыһатыгар, Р.И.Константинов аатынан Амма орто оскуолатыгар тоҕуоруһа муһуннубут. Оскуолабыт тэлгэһэтэ бырааһынньыктыы киэргэммит, үөрэх сылын санатар ырыа дуорайар.

Билии күнүн бэлиэтиир күммүт кылаастар парадтарынан саҕаланна. Оскуола боруогун саҥа атыллаан киирэр бастакы кылаас үөрэнээччилэрин, төрөппүттэрин эҕэрдэлии тоһуйдубут. Үөрүүлээх быһыыга- майгыга оҕолорбут алтан чуорааны лыҥкыначчы тыаһатан,үөрэнээччи үрдүк аатын сүктүлэр. бастакы учууталлара Майя Сергеевна Павлова, 12 кырачаан саҥа үөрэнээччилэрин долгуйа көрүстэ. Оҕолор хардатын хоһооннорун аахтылар. Төрөппүттэри, үөрэнээччилэри, учууталлары эҕэрдэлээн, оскуола директора В.И.Пермякова тыл эттэ, инники соруктары, сырдатта оскуолабытыгар саҥа үлэлии кэлбит учууталлары билиһиннэрдэ. Улуус салалтатыттан Р.Г.Васильев кэлэн, баҕа санаа бастыҥын анаата.  Үөрэх управлениетын специалиһа С.Т.Кардашевская улууспут үөрэҕириитин сонуннарын сиһилии кэпсээтэ, эҕэрдэлээн туран бэлэх туттарда. Нэһилиэкпит салалтатын аатыттан баһылык солбуйааччыта А.С. Собакин, О.В.Егорова, истиҥ тылларын анаатылар. Кырачааннарга анаан нэһилиэкпит «Алаһа” дьахтар түмсүүтэ үөрэх тэрилин, сибэкки дьөрбөтүн бэлэх уунна. “Араскы” оҕо-сынньалаҥ лааҕырын иитиллээччилэрэ буоламмыт сайын устата В.Н.Романова-Чыскыырайдыын  үөрэппит ылбаҕай ырыабытын ыллаатыбыт, оҕо саас флешмобун толорон үҥкүүлээн тэйдибит. 4 кылаас үөрэнээччилэрэ араас оҕуруот аһа буолан кэлэн, доргуччу эҕэрдэлээн барыбытын үөртүлэр.

«Араскы” лааҕыр салайааччылара оҕолор  сайын устата бүөбэйдээн үүннэрбит минньигэс арбузтарынан кылаастары күндүлээн соһуччу үөрүү буолла. Сайыҥҥы үлэ-сынньалаҥ лааҕыра уйгу-быйаҥ аргыстаах саҥа үөрэх дьылын көрүһүннэрбититтэн олус  астынныбыт. Салгыы кылаас чаастарыгар  киирэн,  Россияҕа экология , Саха сирэ Россия састаабыгар киирбитэ 385 үбүлүөйдээх сылын тула  кэпсэттибит, дьиэбитигэр үөрэн-көтөн тарҕастыбыт.

Ильина Алена  «Арылы” пресс-киин. Мындаҕаайы.

Арсен Ильин, Мирослав Сазонов хаартыскаҕа түһэриилэрэ.

Балаҕан ыйын 5 күнүгэр Мындаҕаайы Бэс Күбээйитигэр улууспутугар аан бастаан «Бааһына күнэ” ыытылынна. Ыраах-чугас сиртэн ыҥырыылаах ыалдьыттар, агрооскуолалар, нэһилиэнньэ Бэс Күбээйи кэрэ кытылыгар норуот күүлэйигэр сырытта.  Онуоха агрооскуолабыт көхтөөхтүк кытынна.

Нэһилиэнньэ, тэрилтэлэр көмүс күһүн уйгутун, үлэлээн ылбыт оҕуруотун аһын тупсаҕайдык киэргэтэн быыстапкаҕа туруорда. Үөрэх управлениетын предстэвителлэрэ, УСХ-тан Сир уонна материальнай – техническай хааччыллыы департаменын солбуйааччыта  А.С.Филатов,  СР сирин оҥоруутун сулууспатын салалтатын солбуйааччыта С.П.Ушницкай итиэннэ улууспут баһылыга А.Т.Ноговицын кэлэн ыалдьыттаатылар. Олохтоох ТХПК –ҕа, предприниматель  Д.Д.Павловка кэлбит саҥа техникалары сүрэхтээһин бар дьон сэҥээриитин ылла. Амма оорто агрооскуолатын хапппыыстатын бааһынатын дьон сөҕүөн сөхтө, астынна.

Быыстапка күрэхтэһиитигэр Амма орто оскуолата 1 , Ымыы уһуйаан 2, Дирин агрооскуолата 3, Сылан оскуолата Биьирэбил миэстэҕэ тигистилэр. Амма орто оскуолатын иһинэн үлэлиир Эйгэ кооператив агронома Е.Е.Диодорова За вклад в жизнь улуса бэлиэ 3 степенин хаһаайына буолбутун бары уруйдуу иһиттибит. В.М.Дьячковскай, М.Е.Петров сыралаах үлэлэрэ сыаналанан, улуус, олохтоох администрация бочуоттаах грамоталарынан наҕараадаланнылар.

ТХПК үлэһитэ Ньургун Николаев салалталаах биригээдэ сыаналаах бирииьинэн наҕараадаламмыта дьон-сэргэ сүргэтин көтөхтө.

 

 

 

16.06.2017
16.06.2017

  Cайт сонуннара

Улууспутугар 19 о5о сынньалаҥ -лааҕыра арыллар. Ыам ыйын 5 күнүттэн күнүскү площадкалар үлэлэрин саҕалыыллар. Кыра кылаастарбыт оҕолоро оскуола таһынааҕы оҕуруоту, сибэккини бүөбэйдииллэр. С.Р.Сазонова, Э.П.Ефимова бастакы сезону салайдылар. 10 хонуктаах үлэ кэннэ оҕуруотчуттар хамнас аахсыахтара. Былырыын сайын өлгөм ас-үөл ылан, олус үөрбүттэрэ. «Араскы” быйыл бэс ыйын 12-тэн үөрэнээччилэри үлэ хайысхалаах балааккалаах  лааҕырга түмэр. Оҕолор Бэс Күбээйигэ хоно сытан үлэлиэхтэрэ, сынньаныахтара. Бастакы сезон начальнига -С.С.Абрамов, иитээччи -В. М. Абрамова. 15 хонуктаах. Эмтээх от хомуйуута, опытнай площадкаҕа үөрэтэр-чинчийэр үлэ тэриллиэ. Салгыы иккис сезон М.Г. Ильина начальниктаах, А.А.Ильин иитээччилээх буолуо. Гитара кылгас курса, Өркөн өй норуот үгэстэрин оскуолата үлэлиэ.Үһүс сезоҥҥа от ыйын 15-30 диэри Дьиэрэй программанан  В.Н.Романова-Чыскыырай оҕолору музыка, ырыа эйгэтигэр үөрэтиэ. “Арылы” пресс-киин үлэтэ салҕаныа. “Кустук” лааҕыр бэс ыйын 15 аанын арыйда. Улууспут оҕолорун көрсөр. Бүгүҥҥү туругунан,   оҕо үксэ сайыҥҥы лааҕырга суруйтарда. Онон самаан сайыммытын көдьүүстээхтик атаарыахпыт диэн эрэнэбит.

Лида Гоголева.

 

 

Булчут Ыырынан”

Саха дьоно оҕолорун олоххо, үлэҕэ  ыалынан, аҕа ууhунан, норуот муудараhынан иитэн кэлбиттэрэ.Уол оҕо чуолаан аҕатын, эhэтин батыhа сылдьан, көрөн-истэн, тэҥҥэ үлэлэhэн, тутан-хабан олоҕу кытта билсэрэ. Ол сиэринэн сааскы ылааҥы күн бастакы эколог, новатор-учуутал Н.И.Протодьяконов 80, Россияза экология уонна ураты харыстанар сирдэр сыллара биллэриллибитинэн, Р.И.Константинов аатынан Амма орто оскуолатыгар, Мындаҕаайы сиригэр-уотугар улууспут уолаттарыгар “Булчут ыырынан” куруһуок чэрчитинэн,угэс буолбут экскурсия тэрилиннэ.

Солун практикум- семинар киирии чааһын научнай салайааччы, эколог  И.И.Сивцев ыытта.

Оҕолор булт сиэрин-туомун, сиргэ-уокка сылдьар сатабыллары, нэһилиэкпитигэр олорон ааспыт булчуттар тустарынан билэн-көрөн бардылар. Уолаттар ийэ айылҕаҕа тахсан, Мындаҕаайы, Амма эбэ сирин-уотун уратытын көрдүлэр-иһиттилэр. Ураты харыстанар сир- Куолума урэҕин илэ харахтарынан көрдүлэр. Лыба хайаҕа ыттан, кутаа уотугар ирэ- хоро сэһэргэһэн, тото-хана аһаандуоһуйа сынньаннылар.

 Баай Байанайга,  уу иччитэ Күөх Боллоххо анаан алгыс тыл этэн, сиэри-туому билистилэр, Мындаҕаайы олохтооҕо К.К. Поповбалыксыт буолан, Амма өрүскэ Уокалакаан арыытыгар илдьэн, уолаттарга муус аннынан илимниири көрдөрдө, сыалыһар балыгы бэлэх уунна.

 Төрөппут Афанасий Егорович Кожуров сыарҕалаах аты көлүйэргэ  үөрэттэхапкаан араас көрүҥүн хайдах иитэри, туһахтыыры көрдөрдө.

Оскуолалартан уопсайа 21 уол кэлэн,  тэрээһиҥҥэ  кытынна. Чурапчытаазы үөрэх управлениетыттан спорт отделын специалиһа А.М.Диодоров уонна учууталлар кэлэн, иитии боппуруостарыгар билиилэрин хаҥатан, чэбдик салгынынан сайа тыынан,бэйэлэрэ булт- алт, ат тэрилин илиилэринэн тутан- хабан астыннылар, булчут ыырынан буһан-хатан сэргэхсийэн бардылар.

Бу тэрээһин улууспут эр дьон учууталларын түмсүүтүн үлэтин былааныгар киирэн,  Айылҕа харыстабылын министерствотыттан М.П Догордуров көмөлөрүнэн барда.

 Тэрийээччи,  Николай Иннокентьевич үлэтин салгыы сылдьар прграмма автора Сергей Сергеевич Абрамов сыралаах үлэтэ үгүс киһиэхэ кэрэхсэбили үөскэттэ. Экскурсия сүрүн сыала ситтэзэ, айылҕаны харыстыыр өбүгэ саҕаттан баар төрүт өй-санаа уһугуннаҕа диэн астынным. Уолаттарга бу күн үтүө өйдөбүлу хаалларан, олохторугар сирдьит буолуо диэн эрэнэбин.

Мария Кампеева.11 кылаас үөрэнээччитэ.

 

 

Агрокластерное развитие села  на основе кооперации» бырайыак үлэтин саҕалаата.

Туох үлэ-хамнас тэрилиннэ диэн боппуруос күөдьүйэр. Онуоха биһиги корреспонденнарбыт нэһилиэк салалтатыттан ылбыт сонуннарын сырдатабыт.

Бу нэһилиэкпит олоҕор сүҥкэн суолталаах былаан бастакы хардыылары номнуо оҥортолоон эрэрэ киһини үөрдэр. Бастатан туран, оттуур сирдэрбитин күрүөлээһин, ходуһалары ыраасттатыы күргүөмнээх субуотунньуктар күүстэринэн оҥоһулунна. Быттыҥа 1,5 км. Итиэннэ Бэс Күбээйи 4 км. Усталаах күрүө тутулунна. Мындаҕаайы хочотун күрүөтүн маһа бэлэмнэннэ. Эр дьон тэрилтэлэринэн оттуур ходуһаларынан тыаҕа тахсан мас бэлэмнээтилэр, күрүө туттулар. Оттуур ходуһалары: Мөнҥүүдэни, Амма уҥуору, Бэс күбээйини уотунан ыраастаатылар. Онон от өлгөмнүк үүнэрин күүтэбит.

«Мындаҕаайы” СХПКА сүөһү иитэр комплексыгар кыһамньылаах үлэ түмүгүнэн  112 боруода ньирэй төрөөтө.Үүт ыама күҥҥэ 7 центнергэ тиийдэ. Сүөһүлэр Халбаныкы сайылыкка таҕыстылар. Саҥа кэлбит доильнай аппарат үлэлээн эрэр.

Нэһилиэккэ үүт туттарыыта күнүн ахсын элбии турар.

Ыһыы үлэтэ саҕаланна.

Агрооскуола хортуосканы 3 гектарга олорто. Хаппыыста 3гектарга олордуллар. Учууталларбыт биригээдэлэринэн субуотунньукка тахсыталаан эрэллэр.Үөрэнээччилэр оскуола таһын сибэккинэн симиэхтэрэ. Бытархай культура оннун булла. «Араскы”, “Кустук” сайыҥҥы лааҕырдар арылларга бэлэмнэнэллэр. О5о площадката үлэтин саҕалаата.

«Сайдыы” бааһынай хаһаайыстыба сирин 20 гектарга диэри кэҥэтинэн , хортуосканы өлгөмнүк олордор.            Уу ситимэ өрүс түстэҕинэ,  сотору үлэлиэ. Быйыл ууну эрдэ ыытар былааннанар. Бэскэ арыый хойутуур чинчилээх.

Мындаҕаайы, Аппа уҥуор ыаллара уугут төлөбүрүн олохтоох салалтаҕа кэлэн быһаарсыаххытын сөп.

Киирии суол субуотунньук көмөтүнэн тупсарылынна.

Эрчим Сокольников. Алын сүһүөх кылааһы быйыл 10 үөрэнээччи бүтэрдэ. Муус устар ыйга алын кылааска үөрэппит билиини тургутар хонтуруолунайдар (ВПР) этэҥҥэ ааһаннар, оҕолорбут выпускной күннэригэр бэлэмнэнэн барбыттара.

Кылаас салайааччыта Майя Сергеевна, төрөппүттэр буолан тэрээһин үлэтигэр бары кытынныбыт. Ыам ыйын 27 күнүгэр Норуот айымньытын дьиэтигэр 

Долгуйа муһуннубут. Киһи олус элбэҕэ суох да буоллар, син кэлбиттэр. Үөрүүлээх чаас кэмигэр туйгун үөрэнээччилэргэ оскуола грамоталара туттарылынна. Бу кылааска 3 отличник, 4 хаачыстыба баар. Сыл бастыҥ үөрэнээччитэ ааты Алеша Абрамов, Сыл бастыҥ общественнига Лиана Егорова, Бастыҥ спортсмен Самсон Иннокентьев буоллулар. Д.М.Сидоров гранын Саша Игнатьев уонна Галя Сергеева ылан, үөрүүлэрэ үрдээтэ. Кожуров ...грана Влада Павловаҕа ананна. Салгыы Лучше всех передача халыыбынан кэнсиэр ньиргийдэ. Солун нүөмэрдэри көрдүбүт, оҕолор устубут киинэлэрин сэргээтибит.

Учууталлар, үөрэнээччилэр, төрөппүттэр истиҥ эҕэрдэлэринэн кынаттанан, махтал иэйиитигэр уйдаран дуоһуйа тарҕастыбыт. Баһаарынай чаас үлэтэ.

 

Муус устар 14 кунугэр Р.И. Константинов аатынан Амма Орто Оскуолатын 2 кыласс уөрэнээчилэригэр олус солун интэриэhинэй уруок буолан ааста.   

ОБЖ учуутала С.С Абрамов , олохтоох баһаарынай чаас начальнига  В.Н.  Ефремов  буолан холбоон оҕолорго сурдээх интэриэһинэй уруок ыыттылар.

Уруок темата –“Ууттан, уоттан сэрэхтээх буолуҥ!”

-Бастатан туран, о5олорго сааскы халаан уутуттан сэрэхтээх буоларга бэсиэдэ ыыттылар.

Уөрэнээччилэр интэриэһиргээн арааһы ыйыттылар.

Мындаҕаайы өрустээх сир буолан, ордук халаан уутуттан эмсэҕэлиэн сөп.

Билэрбит курдук, саас аайы уу кэлэн, кэккэ ыал дьиэтэ уота, суөһутэ-аһа ууга былдьанар тугэннэрэ баар буолааччы.

1998 Улахан уу кэлэн ааспытын дьон баччааҥҥа диэри саныыллар, оччолорго уу куталлаах (критическэй) таһымы 13 миэтирэни тахсыбыта.

Ону тэҥэ ойуур баһаарыттан эмиэ сэрэнэн сылдьыҥ диэн угуьу кэпсээтэ.

Саас аайы, ойуур баһаара, дьон сэрэҕэ суох уот оттоллоруттан, өрт уоттуттан уонна айылҕаҕа сылдьан быраҕыллыбыт таас кыырпаҕыттан барыан  сөбун өйдөттө.

Сергей Сергеевич салгыы практическай дьарык ыытта.

Уруоктан оҕолор астынан, элбэҕи билэн таҕыстылар.

Маны таһынан оскуолабытыгар эдэр баһаарынньык куруһуок баһаарынай чааһы кытта ыкса улэлиир, ол курдук, куруһуок иитиллээччилэрэ баһаарынай чааска бэйэлэрэ тиийэн, тутан хабан идэни кытта билсэллэр, ыксаллаах тугэннэ хайдах тугу гынары уөрэтэллэр. Алеша Романов

 

Т.И.Павлова, төрөппүт.

 

22.03.2017
Сонуннар
22.03.2017

 

      Олунньу 22 кунугэр нэьилиэккэ ыытыллыбыт «Далбар Хотун» курэхтэьиигэ биьиги оскуола специалиьа Лидия Петровна Диодорова кыттан, бастакы миэстэни ылан, улууска кыттар чиэскэ тигистэ. Улууска кулун тутар 6 кунугэр кыттан «Мааны Хотун» аатын ылла. Оскуола коллектива конкурсанка5а бэлэмнэнэригэр куустээх кемену оцордо. Ситиьиилээх кэлэн, бары олуьун уердубут.

     Кулун тутар 10 кунугэр оскуолабытыгар ТМО иьинэн хабылык, хаамыска курэхтэьиитэ буолан ааста. Хатылы,  Одьулуун оскуолалара кэлэн ус хамаанданан курэхтэстибит. Кыайыылаах кубогын Амма орто оскуолата ылан хаалла. Иккис миэстэ Одьулуун, уьус Хатылы орто оскуолата буолла. Д.Г.Нохтунскай кэлэн судьуйалаан барда.

      ТМ-6а буолбут матбой курэхтэьиитигэр биьиги о5олорбут бастааннар, улуустаа5ы курэхтэьиигэ кытыннылар. 6 кылаас уерэнээччитэ Абрамов Миша «Бастыц капитан» аатын ылла. Уопсай хамаанданан бастакы миэстэни ыллылар. Хатылыга ыытыллыбыт улуустаа5ы Юнеско фестивалыгар кыттан уерэнээччилэрбит Япония дойдутун кердердулэр. Презентация курэ5эр уьус миэстэни ыллылар.

     Кулун тутар 17 кунугэр ыытыллыбыт улуустаа5ы биобой курэххэ уерэнээччилэрбит мунутуур кыайыылаах урдук аатын  ыллылар. «Дьо5ур» региональнай фестивалга Маша Ильина, Миша Абрамов кыттаннар 2 миэстэни а5алыстылар. Посельскай аатынан  региональнай ыстана курэхтэьиитигэр Алина Диодорова, Оля Кугдаровалыын иккис миэстэни ситистилэр. Саха сирин суруйааччылар айымньыларынан ыытыллыбыт улуустаа5ы уруьуй конкурсугар 4 кылаас уерэнээччилэрэ Чара Никитина бастакы, Владик Сазонов уьус таьымнаах дипломнарынан на5араадаланнылар. «Хотугу Сулус» норуоттар икки ардыларынаа5ы конкурска «Саргы Дьайаан» фольклорнай белехпут Майа5а баран ситиьиилээхтик кыттан кэллэ. Салайааччы В.В.Сазонова.

     Олунньу 22-23 куннэригэр ИРОиПК-тан К.М.Охотина кэлэн ФГОС ирдэбиллэрин туьунан учууталларга проблемнай курс ыытта. Кулун тутар 6-7 куннэригэр ЯНИИСХ-тан кураторбыт М.П.Сидорова кэлэн уерэнээччилэри научнай улэ5э сыьыарар туьунан семинар онордо.

     Майа орто оскуолатыгар ыытыллыбыт «Модернизация национальных систем образования: проблемы и перспективы» фундаментальнай курска начальнай кылаас учууталлара Э.П.Ефимова, М.С.Павлова, Л.Д. Николаева уерэнэн кэллилэр. И.Алтынсарын аатынан Национальнай Академия директора Л.С.Сырымбетова лекцияларын иьиттилэр.

Биһиги оскуолабыт Саха сирин биир бастакы социалистическай Үлэ Геройун Р.И.Константинов аатын сүгэр. Быйыл Дьоруой Арамаан 120 сылын киэн хабааннаахтык бэлиэтээтибит. Алтынньы 14 күнүгэр ытык киһибит төрөөбүт күнүгэр оскуолабыт арыллыбыта 85 сыллааҕы үбүлүөйүн бэлиэтээтибит. Үбүлүөй күн ыраахтан-чугастан дьон бөҕө тоҕуоруста. Үбүлүөй Выпускниктар галереяларын арыйыыттан саҕаланна. Манна эҕэрдэ тылы бастакы выпускниктар М.И.Дьячковская уонна Роман Иннокентьевич кыыһа А.В.Ноева үөрэн-көтөн туран эттилэр. Салгыы оскуоланы араас сылларга бүтэрбит выпускниктар парадтара, дьоро чаас ыытылынна. Мустубут дьон “Оскуолатааҕы күндү сылларым” диэн ахтыы уроктарыгар сылдьан үөрэммит сылларын, учууталларын аҕыннылар. Ирэ-хоро кэпсэттилэр. Бу күн нэһилиэкпитигэр Дьоруой Арамаан памятнигын арыллыыта буолла. Памятник нэһилиэкпит киирэр ааныгар туруорулунна. Амма улууһун олохтооҕо А.Н.Сибиряков үлэ геройун атынан көтүтэн иһэрин үүт-үкчү оҥорбутун дьон-сэргэ сөҕө-махтайа көрдө. Салгыы дьон оҕо спортивнай площадкатын арыллыытыгар сырытта. Эбиэттэн киэһэ “Идэ олоххо суолтата” выпускниктар үөрэнээччилэрдиин кылаас чаастара ыытылынна. Араас идэлээх выпускниктарбыт үөрэнээччилэргэ бэйэлэрин идэлэрин, үлэлэрин туһунан кэпсээтилэр. Үбүлүөйдээх сыл Роман иннокентьевич олоҕун, үлэтин сырдатар хас да кинигэ күн сирин көрдө. Онуоха А.В.Ноева хомуйан оҥорбут «Үлэҕэ анаммыт олох”  кинигэ сүрэхтэниитэ буолан ааста. Салгыы оскуолабыт саҥа кинигэтэ “Үүнэ-сайда тур, үөрэхпит кыһата” кинигэ сүрэхтэннэ. Сүрэхтэн сөҕүрүйбэт кутаа уотун сахпыт оскуолабыт үөрүүлээх чааска наҕараадалааһын, эҕэрдэ хойукка диэри салҕанан барда. Сынньалаҥ киинигэр сынньалаҥ биэчэрэ ыытылынна.

 Үбүлүөй күн оскуолабытыгар урукку сылларгы үлэлии сылдьыбыт учууталларбыт, директордарбыт кэлэн  ыалдьыттаатылар. Ол курдук оскуолабытын туттарбыт Д.П.Чечебутов, М.Р.Сысолятин, В.Н.Сидоров, Д.И.Попов, Д.Д. Павлов күндү ыалдьыт буоллулар.

Араас кэмҥэ үөрэммит выпускниктарбыт кэлэн эҕэрдэ тыл бастыҥын эттилэр, көлүөнэлэр көрсүстүлэр. Үбүлүөйбүт олус истиҥ, иһирэх өйдөбүлү үөскэтэн, дьон –сэргэ өйүгэр-санаатыгар өр кэмҥэ кэрэ кэпсээн буолан, үөрэммит оскуолабыт аатын ааттата туруо дии саныыбыт.

06.05.2016
06.05.2016

  Р.И.Константинов аатынан Амма орто оскуолатын арыллыбыта 85 сылын бэлиэтиир ерегейдеех убулуей 2016 сыл алтынньы ыйга буолара былааннанна. Анал хамыыьыйа тэриллэн улэтин са5алаата.

03.05.2016
Алтыс Азия уота.
03.05.2016

   Муус устар 30 кунугэр болугур нэьилиэгэр алтыс Азия о5олорун курэхтэьиитин умуллубат уота кэлэн барда. Уот одьулуунтан кэлэн Мында5аайыбытыгар биир кун омур5аннаан амма улууьугар салгыы барда. Чопчулаан эттэххэ, чурапчы улууьугар 8 эрэ нэьилиэккэ таарыйбыт. Онон биьигини тумнубакка ааспытыттан бары уерэбит. Улахан суолталаах курэхтэьии символа кэлэрин уерэнээччилэр эрдэттэн бэлэмнэнэн керустулэр. Оскуолабытыгар о5олорбут талааннаах тарбахтарынан оцорбут уус-уран оцоьуктарын. Араас таьымнаах НПК-ларга кыттыбыт улэлэрин кердерер быыстапка тардылынна. Оскуолабыт, учууталларбыт ситиьиилэрэ киэц дьуулгэ та5ыста.

  Кылаас коллективтара плакат уруьуйдаан, суруйан бары кыргыемунэн ыллаан уоту ере кете5уулээхтик керустубут. Бэлиэ куну Арылы пресс-киин хаартыскаларга уйэтиттэ. «Мичээр» ТВ улэлээтэ.

   Экстремал суурук Д.Н.Гороховтан интервью ыллыбыт. Ону хаьыаппытыгар аа5ыаххытын сеп.

 Муус устар  28-29 куннэригэр нэьилиэкпитигэр  Амма орто оскуолата ырааьырдыы улэтин са5алаата.  Коллектив, уерэнээччилэр бары кургуемунэн тахсан оскуолабыт таьын ыраастаатыбыт, бэрээдэктээтибит. Таьаарыылаах улэттэн бары да дуоьуйан. Астынан тар5астыбыт.

      Оҕо барыта кэтэьэр коммунардар сбордара угэс курдук быйыл эмиэ ыытылынна. Муус устар 23 күнүгэр бары эрдэттэн мустан, араас саастаах оҕолордоох хамаандаларга хайдан күрэхтэһиини оройуттан туттубут. Ол курдук хамаандаларынан сыал ытыытыгар, канат былдьаьыытыгар, Нэһилиэгим кэскилэ диэн бырайыак көмүскээһинигэр култуурунай-маассабай оонньууларга күрэс былдьастыбыт. Оскуолаҕа хонон, сарсыарда 6 ч КП көрдөөн булан, кыайыылаахтары чиэстээн, наҕараадалаан күммүтүн бэркэ атаардыбыт. Доҕордоһуу, хамаанда иннигэр эппиэтинэьи сүгүү, сомоҕолоһуу өйдөбүлүн дириҥник иҥэриннибит. Астына-дуоһуйа сынньанныбыт. Оттон эһиэхэ маннык оонньуу ыытыллар дуо?